Gün içinde ağzınızın sık sık kuruduğunu, dilinizin damağınıza yapıştığını ya da konuşurken susadığınızı hissediyorsanız, bu durum nefesinizi de etkiliyor olabilir. Ağız kuruluğu, tıbbi adıyla kserostomi, ağız kokusunun gözden kaçan ama oldukça yaygın nedenlerinden biridir.
Bu yazıda tükürüğün ağız sağlığındaki görevini, ağız kuruluğunun sık görülen nedenlerini ve kuruluğu azaltmak için günlük hayatta neler yapılabileceğini anlatıyoruz.
Tükürük Ağzı Nasıl Korur?
Tükürük yalnızca yutkunmayı ve konuşmayı kolaylaştıran bir sıvı değildir. Ağız içini sürekli yıkayarak yiyecek artıklarını ve ölü hücreleri uzaklaştırır, bakterilerin çoğalmasını sınırlar ve asitleri dengeleyerek dişleri korur. Tükürük akışı azaldığında bu doğal temizlik yavaşlar. Dil yüzeyinde ve diş aralarında biriken artıklar bakterilere uygun bir ortam hazırlar ve kötü kokulu sülfür bileşiklerinin oluşumu artar.
Uyku sırasında tükürük salgısının doğal olarak azalması, sabahları ağızda hissedilen kokunun da temel nedenidir. Ağız kuruluğu yaşayan kişilerde bu durum gün boyu sürebilir.
Ağız Kuruluğunun Sık Görülen Nedenleri
Ağız kuruluğu çoğu zaman tek bir nedenden değil, birkaç etkenin bir araya gelmesinden kaynaklanır. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Gün içinde yeterli su içmemek
- Burun tıkanıklığı nedeniyle ağızdan nefes almak, özellikle uykuda
- Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
- Kafeinli içecekleri ve alkolü sık tüketmek
- Alerji, tansiyon, depresyon gibi durumlarda kullanılan bazı ilaçlar
- Diyabet gibi bazı sistemik hastalıklar
- Stres ve kaygı
Yaşla birlikte ağız kuruluğu daha sık görülür; ancak bunun nedeni çoğu zaman yaşın kendisi değil, ileri yaşta daha sık kullanılan ilaçlardır. Birden fazla ilaç kullanan kişilerde ağız kuruluğu daha belirgin olabilir. Bu nedenle diş hekimine giderken kullandığınız ilaçların listesini yanınızda götürmeniz faydalı olur.
Ağızdan nefes alma alışkanlığı çocuklarda da sık görülür ve sabah ağız kokusuyla kendini gösterebilir. Bu konuyu çocuklarda ağız kokusu yazımızda ayrıntılı olarak ele almıştık.
Ağız Kuruluğunu Nasıl Fark Edersiniz?
Ağız kuruluğu her zaman belirgin bir susuzluk hissiyle ortaya çıkmaz. Tükürüğün koyu ve yapışkan hale gelmesi, dudaklarda çatlama, yutkunmada ya da konuşmada zorlanma, dilde yanma hissi ve tat almada değişiklik dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Takma dişi olan kişilerde protezin yerinde durmasında güçlük de görülebilir. Bu belirtilerle birlikte ağız kokusu da varsa, iki durumun birbiriyle bağlantılı olması muhtemeldir.
Günlük Hayatta Neler Yapılabilir?
Hafif ağız kuruluğunda basit alışkanlık değişiklikleri çoğu zaman fark yaratır:
- Gün boyunca küçük yudumlarla düzenli su için.
- Şekersiz sakız çiğnemek tükürük akışını uyarabilir.
- Kahve, çay ve alkollü içecekleri sınırlamaya çalışın.
- Alkol içeren gargaralar ağzı daha da kurutabileceği için alkolsüz ürünleri tercih edin.
- Yatak odasındaki hava çok kuruysa nemlendirici kullanmayı düşünebilirsiniz.
- Diş fırçalama, diş arası temizliği ve dil temizliğini aksatmayın.
Ağız kuruluğu çürük riskini de artırdığı için şekerli içecek ve atıştırmalıkları sınırlamak, florürlü diş macunu kullanmak ve düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmamak ayrıca önem taşır. Diş hekiminiz gerekirse ağzı nemlendirmeye yardımcı ürünler konusunda da size bilgi verebilir.
Ağız kuruluğu diş eti sorunlarını da kolaylaştırabildiği için diş etlerinde kanama ya da şişlik fark ederseniz diş eti tedavisi hakkında bir diş hekimiyle görüşmeniz faydalı olur.
Ne Zaman Uzmana Danışmalı?
Ağız kuruluğu uzun süre devam ediyorsa, yeni başladığınız bir ilaçtan sonra ortaya çıktıysa ya da gözlerde kuruluk gibi başka şikayetler de eşlik ediyorsa bir hekime danışmak gerekir. Kullandığınız ilaçları kendi başınıza bırakmamanız, gerekirse ilacı yazan hekimle konuşmanız önemlidir.
Tükürük, ağız sağlığının sessiz koruyucusudur. Ağzınızın nemli kalmasına özen göstermek, hem diş ve diş eti sağlığınızı korumanıza hem de daha taze bir nefese sahip olmanıza yardımcı olur.